Hervorming nachtarbeid goedgekeurd: verbod afgeschaft vanaf 1 juni 2026

Verbod op nachtarbeid wordt afgeschaft

Nachtarbeid is verboden

Op dit moment bepaalt de Arbeidswet dat nachtarbeid verboden is. Nachtarbeid is arbeid tussen 20u en 6u.

Uitzonderingen op het verbod

Er bestaan heel wat uitzonderingen op het principiële verbod op nachtarbeid.

Zo zegt de Arbeidswet zelf dat het verbod op nachtarbeid onder andere niet geldt voor:

• de horeca-, transport- en zorgsector;
• bedrijven voor radio- en televisie-uitzendingen;
• landbouwactiviteiten;
• ploegenarbeid;
• werken waarvoor een permanentie noodzakelijk is.

Nachtarbeid wordt ook via koninklijk besluit toegelaten voor het uitvoeren van sommige werken of in sommige bedrijfstakken, ondernemingen of beroepen. Zo is nachtarbeid onder andere ook toegelaten:

• voor wachtdiensten en de gelegenheidswerknemers in de begrafenissector (PC 320):
• voor laboranten, bedienden belast met expeditiefuncties of met functies bij het laden en lossen in de sector van de internationale handel, vervoer en logistiek (PC 226);
• voor bepaalde bouwwerken, bv. baggerwerken of herstellingen van wegen en spoorlijnen (PC 124).

Tenslotte kan er ook in toepassing van de wet van 17 maart 1987 en cao nr. 42 betreffende de invoering van nieuwe arbeidsregelingen in de ondernemingen afgeweken worden van het verbod op nachtarbeid.

Afschaffing van het verbod

Vanaf 1 juni 2026 verdwijnt het verbod op nachtarbeid. Alle werknemers zullen voortaan mogen werken tussen 20u en 6u.

De bestaande toelatingen voor nachtarbeid die zijn gebaseerd op de Arbeidswet, een koninklijk besluit of de wet op de nieuwe arbeidsregelingen zijn vanaf de afschaffing van het verbod zonder voorwerp en worden geschrapt uit de wetgeving.

Ook het Sociaal Strafwetboek wordt aangepast: werkgevers die werknemers laten werken tussen 20u en 6u riskeren uiteraard geen sanctie meer.

Bouwwerken voortaan ook toegelaten voor 7u en na 18u

Samen met het verbod op nachtarbeid sneuvelt ook het verbod om bouwwerken uit te voeren vóór 7u en na 18u. Het gaat om de werken die zijn opgesomd in artikel 1 van de wet van 6 april 1960 betreffende de uitvoering van bouwwerken. Het gaat bijvoorbeeld over:

• werken aan wegen en fietspaden;
• metselwerk, schilder- en behangerswerk;
• plaatsen van stellingen;
• aanleggen, inplanten en onderhouden van parken en tuinen;
• aanleggen van ondergrondse leidingen (water, elektriciteit).

Deze werken mogen binnenkort ook uitgevoerd worden vóór 7u en na 18u.

Dit heeft niet enkel gevolgen voor ondernemingen uit de bouwsector (PC 124) maar ook voor ondernemingen die zich bezighouden met onderhoud van parken en tuinen (PC 145.04) en werkgevers uit het Paritair Subcomité voor de elektriciens: installatie en distributie (PC 149.01).

Bijkomend wordt de sanctie dat, bij afwezigheid van een arbeidsreglement op de werf, de werknemers zelfs maar mochten werken tussen 8 uur en 12 uur en tussen 12.45 en 16.45 uur, afgeschaft.

Ook het Sociaal Strafwetboek wordt aangepast: werkgevers die bouwwerken laten uitvoeren vóór 7u en na 18u riskeren uiteraard geen sanctie meer.

Aandachtspunten bij afschaffing verbod nachtarbeid

- Maximale arbeidsduur verandert niet:

Hoewel nachtarbeid voortaan in alle sectoren mogelijk wordt, blijven de bestaande grenzen van 9 uur per dag en 40 uur per week ongewijzigd.

- Formele verplichtingen bij nachtprestaties blijven gelden:

Nachtwerk moet in het arbeidsreglement opgenomen worden via een strikte procedure, en bij een structurele “arbeidsregeling met nachtprestaties” moet de werkgever werknemers vooraf raadplegen en cao nr. 46 over begeleidingsmaatregelen en cao nr. 49 over de waarborg van een specifieke financiële vergoeding naleven.

- Sectorale cao’s blijven relevant maar vragen nazicht:

Veel sectoren hebben eigen afspraken over nachtarbeid (voorwaarden, premies, procedures). De afschaffing van het verbod heeft hierop impact, maar de gevolgen moeten per cao afzonderlijk beoordeeld worden.

- Jeugdige werknemers blijven beschermd:

Het verbod op nachtarbeid voor minderjarigen blijft bestaan, al kunnen uitzonderingen vaker toegepast worden nu meerderjarigen wél algemeen nachtprestaties mogen leveren.

Werkgevers die jeugdige werknemers buiten de wettelijk toegestane gevallen laten werken tussen 20u en 6u, riskeren een sanctie van niveau 2 (boete van 250,00 EUR tot 5.000,00 EUR).

- Retailsector krijgt meer openingsmogelijkheden:

De overheid werkt aan ruimere openingsuren en afschaffing van de verplichte sluitingsdag, wat meer spreiding van werktijd mogelijk maakt. Dit kan echter ook loonkosten verhogen door bestaande premies voor werk na 18u of 19u. Zie hiervoor ook onze nieuwsbrief van 30 april 2026.

Afwijkende premie voor nachtarbeid in distributiesector en aanverwante sectoren

Om de concurrentiekracht van Belgische ondernemingen in de distributiesector, aanverwante sectoren en de e-commerce (DAS-sector) te versterken, voert de wet een gewijzigde regeling voor nachtarbeid in voor werkgevers uit deze sectoren.

Zo zal vanaf 1 juni 2026 nachtarbeid bij ondernemingen uit de DAS-sectoren enkel de prestaties tussen 23u en 6u omvatten.

Nieuwe werknemers die vanaf 1 juni 2026 in dienst komen van een werkgever in een DAS-sector zullen, als er een bron is die een nachtpremie toekent, deze nachtpremie enkel kunnen krijgen voor de gepresteerde uren tussen 23u en 6u.

Eenzelfde regel geldt voor bpost.

Let op: de impact van de gewijzigde wetgeving verschilt van sector tot sector en van onderneming tot onderneming. Kijk steeds goed na wat de bron (bv. een ondernemings-cao) zegt die een nachtpremie toekent.

Werkgevers in DAS-sectoren

De nieuwe regels gelden enkel bij werkgevers in de distributiesector, aanverwante sectoren en de e-commerce (DAS-sectoren).

Om beschouwd te worden als werkgever in een DAS-sector, moet de werkgever cumulatief voldoen aan volgende twee criteria:

• Hij behoort tot een van de limitatief opgesomde paritaire comités (PC); en
• Hij oefent een van de limitatief opgesomde activiteiten uit.

Van zodra een werkgever onder de bevoegdheid van een van de opgesomde PC’s valt en minstens een van de vermelde activiteiten uitvoert, kan deze werkgever de afwijkende nachtpremieregeling toepassen op de nieuwe werknemers die bij hem in dienst treden vanaf 1 juni 2026.

De werkgever moet onder de bevoegdheid vallen van een van de volgende paritaire comités:

PC 100 – Aanvullend paritair comité voor de werklieden	PC 200 – Paritaire comité voor de bedienden
PC 119 – Paritair comité voor de handel in voedingswaren	PC 201 – Paritair Comité voor de zelfstandige kleinhandel
PC125.03 – Paritair subcomité voor de houthandel	PC 202 – Paritair Comité voor de bedienden uit de kleinhandel in voedingswaren
PC 127 – Paritair comité voor de handel in brandstoffen	PC 202.01 – Paritair subcomité voor de middelgrote levensmiddelenbedrijven
PC 140.03 – Paritair subcomité voor het wegvervoer en de logistiek voor rekening van derden	PC 226 – Paritair Comité voor de bedienden uit de internationale handel, het vervoer en de logistiek
PC 149.01 – Paritair subcomité voor de elektriciens: installatie en distributie	PC 311 – Paritair Comité voor de grote kleinhandelszaken
PC 149.04 – Paritair subcomité voor de metaalhandel	PC 312 – Paritair Comité voor de warenhuizen

De werkgever moet minstens een van de volgende activiteiten uitoefenen:

• kleinhandel: het gewoonlijk produceren of aankopen en doorverkopen van goederen onder eigen naam en voor eigen rekening aan consumenten, aan particulieren en op voorwaarde dat dit geheel of gedeeltelijk online gebeurt, bv. via een webshop. Let op: de voorwaarde dat minstens een deel van de kleinhandel online moet verlopen, geldt niet voor de dagbladhandelaars, nachtwinkels en winkels in tankstations;

• groothandel: de aankoop en de verkoop van goederen, hetzij aan handelaars die de goederen op hun beurt gaan doorverkopen, hetzij aan beroepsgebruikers, zijnde aan fysieke personen of rechtspersonen die deze goederen gaan gebruiken in het kader van hun beroep, voor de uitoefening van hun activiteit;

• logistieke activiteiten voor rekening van derden: ontvangst, opslag, weging, verpakking, etikettering, voorbereiding van bestellingen, beheer van voorraden of verzending van grondstoffen, goederen of producten in de verschillende stadia van hun economische cyclus, zonder dat er nieuwe half afgewerkte of afgewerkte grondstoffen, goederen of producten worden voortgebracht;

• elektronische handel: de handel die behoort tot de klein- en groothandel als hierboven bedoeld en die verloopt via het internet.

Aanpassing definitie via KB mogelijk

De definitie van DAS-sector kan bij koninklijk besluit gewijzigd worden. De regering behoudt zich het recht dus voor om eventueel paritaire comités of activiteiten toe te voegen aan of te schrappen uit het toepassingsgebied van de afwijkende premieregeling.

De regering kan dit echter pas vanaf 1 oktober 2027 doen en moet eerst om advies vragen aan de Nationale Arbeidsraad en de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven.

Nieuwe werknemers die in dienst treden vanaf 1 juni 2026

Een DAS-werkgever kan de afwijkende premieregeling enkel toepassen op nieuwe werknemers die in dienst treden vanaf 1 juni 2026.

Dit zijn de werknemers die in dienst treden op basis van een dienstbetrekking waarvan de uitvoering aanvangt vanaf 1 juni 2026.

Let op: werknemers die in de periode van 1 juni 2025 tot en met 31 mei 2026 al tewerkgesteld waren als werknemer of uitzendkracht op basis van een andere dienstbetrekking bij dezelfde werkgever waar zij in dienst treden na 1 juni 2026 zijn echter uitgesloten van de afwijkende premieregeling. Het maakt hierbij niet uit of zij voordien al dan niet nachtarbeid uitvoerden. Zij zijn geen nieuwe werknemers.

Afwijkende nachtpremieregeling voor nieuwe werknemers die in dienst treden vanaf 1 juni 2026

Een DAS-werkgever moet een nieuwe werknemer die in dienst treedt na 1 juni 2026 enkel nachtpremies betalen, als er een bron is die deze voorziet (bv. een ondernemings-cao), voor de gepresteerde uren tussen 23u en 6u, zelfs als de bron de nachtpremies toekent voor gepresteerde uren vanaf 20u, 21u of 22u.

Het bedrag van de premie moet minimaal gelijk zijn aan de financiële vergoeding die voorzien is in cao nr. 49 over de waarborg van een specifieke financiële vergoeding ten gunste van de werknemers die zijn tewerkgesteld in het kader van ploegenarbeid met nachtprestaties of andere vormen van arbeid met nachtprestaties. De financiële vergoeding voorzien in cao nr. 49 is een toeslag per uur en bedraagt op dit moment:

• 1,51 EUR/u voor werknemers jonger dan 50 jaar;
• 1,58 EUR/u voor werknemers van 50 jaar en ouder.

Een werkgever die van deze nachtpremieregeling voor nieuwe werknemers die in dienst treden na 1 juni 2026 wil afwijken (en voor hen bijvoorbeeld ook de gewone regels wil toepassen) kan dat. De werkgever moet dit dan wel uitdrukkelijk overeenkomen met de werknemer(s). De overeenkomst mag ten vroegste in werking treden na 1 juni 2026.

Premies voor werknemers die vóór 1 juni 2026 in dienst zijn getreden

Werknemers die op 1 juni 2026 al in dienst zijn van een DAS-werkgever behouden onverkort hun recht op een nachtpremie zoals die voorzien is in de bron die deze toekent.

Een werkgever kan wel steeds, in akkoord met de werknemers(afvaardiging) en met respect voor de hiërarchie van de rechtsbronnen, wijzigingen aanbrengen aan de loonvoorwaarden van deze werknemers.

Als een DAS-werkgever echter om economische redenen wijzigingen wil aanbrengen aan het recht op bestaande nachtpremies voor de werknemers die al in dienst zijn, voorziet de wet voortaan een bijkomende procedure die de werkgever moet naleven.

Als de werkgever het voornemen heeft wijzigingen aan te brengen, vat hij het paritair comité tot wiens bevoegdheid hij behoort. Het paritair comité kan vervolgens:

• de voorgenomen wijzigingen toetsen aan eventuele sectorale afspraken; en
• aanbevelingen formuleren ter ondersteuning van het overleg op ondernemingsniveau.

Concrete termijnen en gevolgen of sancties als de procedure niet wordt nageleefd zijn niet opgenomen in de wet.

Procedures en formaliteiten worden vereenvoudigd

Uurroosters met nachtarbeid invoeren in de onderneming

Uurroosters in arbeidsreglement

Een werkgever die nachtarbeid wil laten presteren in zijn onderneming, moet eerst uurroosters met nachtarbeid opnemen in het arbeidsreglement. Hij moet hierbij een strikte procedure naleven om het arbeidsreglement te wijzigen.

Op dit moment verschilt de procedure naargelang er sprake is van:

• nachtarbeid die een arbeidsregeling met nachtprestaties is;
• nachtarbeid die geen arbeidsregeling met nachtprestaties is.

De nieuwe wet vereenvoudigt deze procedures.

Nachtarbeid die een arbeidsregeling met nachtprestaties is

Dit is nachtarbeid waarbij de werknemers gewoonlijk werken tussen 20 uur en 6 uur, met uitsluiting van:

• de werknemers die uitsluitend prestaties verrichten tussen 6 uur en 24 uur;
• de werknemers die gewoonlijk beginnen te werken vanaf 5 uur.

Met de term "gewoonlijk" wordt de occasionele tewerkstelling uitgesloten.

Nieuwe procedureEen eerste nieuwigheid is dat het huidige onderscheid tussen ondernemingen met en zonder vakbondsafvaardiging wordt opgeheven. Alle ondernemingen (ook die uit de DAS-sectoren) krijgen de mogelijkheid om een arbeidsregeling met nachtprestaties in te voeren:

• Ofwel door de gewone procedure tot wijziging van het arbeidsreglement te volgen zoals voorzien in art. 11-12 van de wet van 8 april tot instelling van de arbeidsreglementen;
• Ofwel door een cao te sluiten met alle vakorganisaties die vertegenwoordigd zijn in de vakbondsafvaardiging. De werkgever mag vanaf de neerlegging van deze cao bij de FOD WASO het arbeidsreglement aanpassen en de uurroosters inschrijven.

Een tweede nieuwigheid is dat de werkgevers uit de DAS-sectoren bijkomend de mogelijkheid krijgen de arbeidsregeling met nachtprestaties in te voeren:

• Ofwel via een gewone cao, waarbij het akkoord van 1 vakorganisatie volstaat en waarna de werkgever vanaf de neerlegging van deze cao bij de FOD WASO het arbeidsreglement eenvoudig mag aanpassen en de uurroosters mag inschrijven;
• Ofwel via een versoepelde wijzigingsprocedure van het arbeidsreglement als in de onderneming geen akkoord wordt bereikt. In dat geval moet eerst de dienst Toezicht Sociale Wetten (TSW) van de FOD WASO en daarna het bevoegde paritair comité een verzoeningspoging doen om het probleem op te lossen.Voortaan zal de ambtenaar van de dienst TSW van de FOD WASO bij zijn verzoeningspoging enkel nakijken of het een wettige arbeidsregeling is. Als dat zo is, laat hij dat aan de werkgever of de voorzitter van de ondernemingsraad weten en mag de werkgever het arbeidsreglement aanpassen en het uurrooster invoegen. Het arbeidsreglement treedt dan in werking de achtste dag na deze kennisgeving. De regering verduidelijkt in de Memorie van Toelichting dat een arbeidsregeling “wettig” is als alle regels over onder meer arbeidsduur en de procedure tot wijziging van het arbeidsreglement zijn nageleefd.

Nachtarbeid die geen arbeidsregeling met nachtprestaties is

Dit is nachtarbeid met uurroosters waarbij werknemers uitsluitend werken:

• tussen 6 uur en 24 uur; en/of
• vanaf 5 uur.

Nieuwe procedure

De huidige procedures blijven behouden: de uurroosters worden ingevoerd door de gewone procedure tot wijziging van het arbeidsreglement te volgen (art. 11-12 Arbeidsreglementenwet). Er wordt wel een versoepeling doorgevoerd.

Als in de onderneming geen akkoord wordt bereikt, zal de ambtenaar van de dienst TSW van de FOD WASO bij zijn verzoeningspoging voortaan enkel nakijken of het een wettige arbeidsregeling is. Als dat zo is, laat hij dat aan de werkgever of de voorzitter van de ondernemingsraad weten en mag de werkgever het arbeidsreglement aanpassen en het uurrooster invoegen.

Het arbeidsreglement treedt dan in werking de achtste dag na deze kennisgeving.

Nieuwe procedures – Schematisch

Nachtarbeid die geen arbeidsregeling met nachtprestaties is

Procedure wijziging arbeidsreglement (art. 11-12 Arbeidsreglementenwet) inclusief versoepeling:

als in de onderneming geen overeenstemming bestaat over de voorgestelde wijziging van het arbeidsreglement: soepele verzoeningspoging TSW bij wettige arbeidsregeling

Nachtarbeid die een arbeidsregeling met nachtprestaties is

• Algemeen (inclusief DAS-sectoren)

Via ondernemings-cao met alle vakorganisaties vertegenwoordigd in de vakbondsafvaardiging in de onderneming + automatische wijziging arbeidsreglement bij neerlegging cao

Of

Procedure wijziging arbeidsreglement (art. 11-12 Arbeidsreglementenwet)

• DAS-sectoren

Via gewone ondernemings-cao (met 1 vakorganisatie) + automatische wijziging arbeidsreglement bij neerlegging cao;

Of

Procedure wijziging arbeidsreglement (art. 11-12 Arbeidsreglementenwet) inclusief versoepeling:

als in de onderneming geen overeenstemming bestaat over de voorgestelde wijziging van het arbeidsreglement: soepele verzoeningspoging TSW bij wettige arbeidsregeling

Logistieke diensten verbonden aan e-commerce

De vorige regering voerde via de Arbeidsdeal al een versoepelde invoeringsprocedure in voor nachtarbeid verbonden aan e-commerce activiteiten.

Ondernemingen die nachtarbeid wilden invoeren voor het uitvoeren van logistieke en ondersteunende diensten verbonden aan de elektronische handel van roerende goederen kunnen nachtarbeid en de uurroosters invoeren in het arbeidsreglement door een cao te sluiten met 1 vakorganisatie. De werkgever mag vanaf de neerlegging van deze cao bij de FOD WASO het arbeidsreglement eenvoudig aanpassen en de uurroosters inschrijven.

Deze eenvoudige procedure geldt zowel als de werkgever nachtarbeid invoert die een arbeidsregeling met nachtprestaties uitmaakt als wanneer de werkgever nachtarbeid invoert die geen arbeidsregeling met nachtprestaties uitmaakt.

Deze mogelijkheid blijft bestaan.

Verslag onderhandelingen niet meer naar PC

Ondernemingen die nachtarbeid willen invoeren die een arbeidsregeling met nachtprestaties is , moeten dit voornemen en de gevolgen voor de arbeidsvoorwaarden bespreken met de ondernemingsraad, de vakbondsafvaardiging of de werknemers zelf.

De werkgever moet een schriftelijk verslag van de raadpleging maken en opsturen naar de voorzitter van het Paritair Comité waaronder de onderneming ressorteert.

De verplichting om het verslag op te sturen naar de voorzitter van het Paritair Comité wordt nu afgeschaft.

Ook het Sociaal Strafwetboek wordt aangepast: werkgevers die het verslag niet overmaken riskeren uiteraard geen sanctie meer.

De raadpleging zelf van de werknemers(vertegenwoordigers) blijft wel verplicht, op straffe van een sanctie van niveau 2 (boete van 250,00 EUR tot 5.000,00 EUR). De geldboete wordt vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers.

Experimenten nachtarbeid voor e-commerce afgeschaft

De Arbeidsdeal maakte het in 2022 eenvoudiger om nachtarbeid in te voeren voor ondernemingen in de e-commerce. Via proefprojecten konden zij uurroosters met nachtarbeid invoeren in het arbeidsreglement zonder de gebruikelijke wijzigingsprocedure te moeten volgen of een cao te moeten sluiten.

Deze mogelijkheid werd echter amper gebruikt en wordt nu afgeschaft.

Inwerkingtreding

De nieuwe regels gelden vanaf 1 juni 2026. De wet werd definitief goedgekeurd in het parlement en moet nu enkel nog verschijnen in het Belgisch Staatsblad.

Bron: https://www.sd.be/ellawebsite