Staking aangekondigd van 24 tot 26 november 2025

De vakbonden kondigen volgende week een driedaagse staking aan, van maandag 24 tot woensdag 26 november 2025.

Op alle dagen, van maandag tot woensdag dus, roepen de vakbonden op tot een staking bij het openbaar vervoer (trein, tram, bus, metro, …). Zij zullen wel voor een alternatieve dienstverlening zorgen. Op dinsdag 25 november staken alle openbare diensten. En op woensdag 26 november volgt dan een interprofessionele nationale staking, ook in de private sector.

Deze actiedagen kunnen uiteraard leiden tot afwezigheden van werknemers en tot mogelijke verstoring en hinder in de werkorganisatie.

Gevolgen

De vakbond beschouwt de afwezigheid als een stakingsdag.

Kort samengevat, betekent dit dat:

• de stakende werknemer geen recht heeft op loon. Vakbondsleden die staken, krijgen een vergoeding van hun vakbond;
• de werkwillige werknemer, die zich normaal naar het werk begeeft en daar wegens een stakingsactie zijn werk niet kan beginnen of voortzetten, evenmin recht heeft op loon;
• de werkwillige werknemer die loonverlies lijdt eventueel tijdelijke werkloosheidsuitkeringen kan ontvangen, indien het beheerscomité van de RVA daartoe beslist. Maar omwille van het algemeen karakter van de staking, zal dat hier quasi zeker niet gebeuren.

Wat met uitzendkrachten?

De tewerkstelling van uitzendkrachten bij een gebruiker tijdens een staking (of lock-out) is een heikel punt. Artikel 19 van cao nr. 108 van de Nationale Arbeidsraad luidt letterlijk: “Een uitzendbureau mag geen uitzendkrachten bij een gebruiker tewerkstellen of aan het werk houden in geval van staking of lock-out.” Een ruime omschrijving dus, waarvan de bedoeling duidelijk is: de werkgever mag stakende werknemers niet vervangen door uitzendkrachten. Maar de tekst van de cao vermeldt die bedoeling niet. Daarom geldt volgens een letterlijke lezing het verbod voor alle uitzendkrachten, ook diegene die reeds vóór de staking bij de gebruiker aan het werk zijn. De sociale inspectie beoordeelt het verbod soms ook op die manier.

Recente rechtspraak nuanceert dat echter, en maakt wel degelijk een onderscheid tussen uitzendkrachten die voordien al aan het werk waren, en uitzendkrachten die ingeschakeld worden ter vervanging van stakende werknemers. Het verbod geldt dan enkel voor de laatste categorie.

De beoordeling van het begrip 'staking' ligt bij het uitzendbureau en blijft een feitenkwestie. Alles hangt af van de impact van de staking op de werking van de onderneming. Indien de activiteit binnen een bepaalde afdeling hierdoor sterk verstoord is, kan het uitzendkantoor alle uitzendkrachten terugroepen. Zijn er bijvoorbeeld slechts een paar vakbondsafgevaardigden afwezig om deel te nemen aan een stakingsactie of een manifestatie, dan kan het uitzendbureau beslissen om de uitzendkrachten, zeker wanneer ze al aan de slag waren vóór de staking, niet terug te roepen.

Een uitzendbureau kan ook oordelen dat een uitzendkracht toch kan werken, als hij niet ingezet wordt om stakende werknemers te vervangen. We denken hier bijvoorbeeld aan een tewerkstelling op de personeelsdienst als de productieafdeling van de onderneming staakt. De FOD WASO steunt deze stelling ook: het verbod op tewerkstelling van uitzendkrachten bij staking geldt volgens de FOD ‘per vestiging en per personeelscategorie’. Maar ook hier is enige voorzichtigheid aan te raden, vooral bij stakingen die op nationaal niveau georganiseerd worden. Inspectiediensten zien hier soms ook op toe.

We raden werkgevers aan altijd het uitzendkantoor in te lichten en alle feitelijke gegevens aan te reiken. Zo kan het uitzendbureau beoordelen of uitzendkrachten aan het werk kunnen of verder tewerkgesteld kunnen blijven. De sanctie kan immers bijzonder zwaar zijn: de uitzendovereenkomst met het uitzendbureau eindigt onmiddellijk, en er ontstaat een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur tussen de gebruiker en de uitzendkracht. Daarnaast riskeren zowel de gebruiker als het uitzendkantoor een strafsanctie of een administratieve geldboete. De boete wordt vermenigvuldigd met het aantal betrokken uitzendkrachten.

Het uitzendkantoor kan ook zijn erkenning verliezen.

Vervanging van afwezigheden door andere arbeidsovereenkomsten

De werkgever mag stakende werknemers ook niet vervangen door werknemers met een vervangingsovereenkomst (artikel 11ter arbeidsovereenkomstenwet). Andere vormen van tijdelijke of flexibele arbeidsovereenkomsten, zoals studenten, flexi’s, arbeidsovereenkomsten van bepaalde duur en andere, worden niet expliciet wettelijk benoemd.

De aanwerving van een tijdelijke werknemer om een stakende werknemer te vervangen, is echter niet zonder risico. Het sociaal klimaat in de onderneming kan er zeker onder lijden. Daarom nemen we hier een voorzichtige houding in aan. De werkgever is best geplaatst om te beoordelen wat de gevoeligheden zijn binnen de onderneming.

Een werknemer die bijvoorbeeld een werkneemster in moederschapsrust vervangt, zal ook tijdens de staking aan de slag mogen blijven. Voor een flexi-jobber die regelmatig op woensdag werkt, is het op het eerste zicht duidelijk dat hij ook op de stakingsdag (als dat een woensdag is) kan werken. In beide situaties lijkt er geen sprake te zijn van de vervanging van stakende werknemers.

Nachtarbeid

Voor nachtarbeiders zijn er geen specifieke regels voorzien.

We raden aan dat werkgever en werknemer (eventueel in samenspraak met de werknemersafgevaardigden) bepalen of het afwezigheidsrecht de dag voor of na de nachtploeg zal plaatsvinden.

Bijvoorbeeld: de staking start om 22 uur, de nachtarbeider start zijn arbeid in principe om 20 uur.

Er zal dan moeten afgesproken worden of de werknemer de dag voor of na de nachtploeg zijn stakingsdag opneemt. Er kan in deze situatie afgesproken worden dat de werknemer de nacht niet start en vanaf 20 uur zijn stakingsdag opneemt, of dat de nacht nadien doet.

Samenloop

Bij samenloop van een stakingsdag met een andere vorm van werkloosheid zoals gebrek aan werk wegens economische oorzaken, slecht weer, technische stoornis of overmacht, moeten we beoordelen welke schorsing het eerst is aangekondigd.

Er gelden specifieke regels bij samenloop. Zie de website van de RVA: Tijdelijke werkloosheid als gevolg van een staking of lock-out (sociale actie).

Staking van het openbaar vervoer

De media hebben al uitgebreid bericht over de aangekondigde staking.

Wanneer een staking van het openbaar vervoer duidelijk en tijdig wordt aangekondigd in de media, moeten de werknemers die normaal met het openbaar vervoer naar het werk komen, de nodige maatregelen treffen om toch tijdig op het werk te raken.

De werknemers hebben ook de tijd om de nodige schikkingen te treffen. Denk aan carpooling, privévervoer, thuiswerken of werken in een satellietkantoor.

Gevolgen: gewaarborgd loon?

Werknemers die niet, of te laat, op het werk aankomen, zullen geen recht hebben op gewaarborgd loon.

Alternatieve dienstverlening

Het openbaar vervoer voorziet een alternatieve dienstverlening, die zichtbaar zal zijn op de website en in de respectievelijke app's.

Bron: https://www.sd.be/ellawebsite