Activering langdurig zieken: volgende golf maatregelen op komst

De federale regering neemt verder maatregelen die gericht zijn op langdurig zieken. De nieuwe maatregelen vormen de zogenaamde 4de golf. Ze zijn zowel gericht op het beperken van de instroom naar langdurige arbeidsongeschiktheid als op het stimuleren van de terugkeer naar het werk.

De bedoeling is de toestand van de arbeidsongeschikte persoon nauwer op te opvolgen en geregeld te herevalueren. De responsabilisering van alle betrokken actoren in dit proces blijft centraal staan.

Concrete maatregelen

Een eerste groep concrete maatregelen heeft onder meer betrekking op:

• De rol van de huisarts en behandelend arts en zijn bevoegdheid op vlak van afwezigheidsattesten bestemd voor de adviserend arts van het ziekenfonds;
• De responsabilisering van de behandelend arts: men verstrengt de controle op welwillendheidsattesten;
• De versterking van de rol van de adviserend arts van het ziekenfonds: personen in invaliditeit moeten meer van nabij opgevolgd worden. Zij zullen in principe om de 4 jaar opgeroepen worden voor een fysiek contact bij de adviserend arts;
• Stimulansen voor (progressieve) werkhervatting van langdurig zieken, gericht op de werkgever en de werknemer:
  • Een stijging van de werkhervattingspremie van 1.725 euro naar 3.000 euro. De premie is bestemd voor de werkgever.
  • de indexering van het bedrag van de TNW-voucher (1.800 euro).

De meeste van deze maatregelen zijn voorzien om inwerking te treden op 1 november 2026.

Wat verwachten we nog?

Daarnaast verwachten we nog volgende maatregelen:

• de uitbreiding van de solidariteitsbijdrage langdurig zieken naar de 4de en de 5de maand arbeidsongeschiktheid (versterkte solidariteitsbijdrage). De bijdrage bedraagt 30% van de ziekte-uitkeringen en is ten laste van de werkgever.
• De invoering van de fit note: een attest van de behandelend arts dat meldt wat de zieke werknemer wel nog kan (arbeidspotentieel).
• De mogelijkheid voor de werkgever om de TNW-voucher van het Terug naar Werk-fonds in opdracht van de werknemer aan te vragen en de uitbreiding van de doelgroep.
• Er zal een proefproject starten (vermoedelijk in 2027) waarbij werknemers die dreigen uit te vallen, deeltijds kunnen blijven werken met een aanvullende uitkering voor de niet-gewerkte uren (arbeidsparticipatietoeslag). Het gaat hier om een beperkte doelgroep.

Een uitgebreide bespreking van deze maatregelen volgt naarmate ze concreet vorm krijgen.

Opgelet! Deze bespreking is gebaseerd op ontwerpteksten. Aanpassingen zijn dus nog mogelijk. De bespreking geldt tevens onder voorbehoud van publicatie in het Belgisch Staatsblad. 

1. Versterking van de rol van de huisarts en behandelend arts met het oog op de erkenning van de arbeidsongeschiktheid voor de ziekte-uitkering

1.1. Getuigschrift van arbeidsongeschiktheid enkel nog door huisarts met toegang tot globaal medisch dossier van patiënt

Een attest van arbeidsongeschiktheid bestemd voor de adviserend arts van het ziekenfonds zal binnenkort enkel nog opgesteld kunnen worden door:

• de huisarts die toegang heeft tot het globaal medisch dossier van de patiënt
• de arts erkend of in opleiding als arts-specialist.

In situaties van overmacht zal een andere arts het attest kunnen opstellen. Bij KB zullen deze situaties nader omschreven worden. Voorbeelden waar men aan denkt: afwezigheid van de huisarts, patiënten zonder behandelend arts wegens krapte aan huisartsen op bepaalde plaatsen.

De regel geldt zowel tijdens een periode van primaire arbeidsongeschiktheid als tijdens een periode van invaliditeit.

1.2. Primaire arbeidsongeschiktheid: inkorting maximale voorschrijfperiode van 3 maanden

In de kennisgeving bestemd voor de adviserend arts van het ziekenfonds kan de behandelend arts vandaag maximaal een periode van 3 maanden arbeidsongeschiktheid voorschrijven tijdens de primaire arbeidsongeschiktheid (eerste 12 maanden arbeidsongeschiktheid). Daarna is eventueel een verlenging mogelijk.

Bij KB zullen specifieke situaties bepaald worden waarvoor een kortere periode zal gelden. Zo zou een afwezigheidsattest, bestemd voor de adviserend arts, voor een eerste periode van primaire arbeidsongeschiktheid nog maximum een periode van 3 weken kunnen bevatten.

1.3. Na 6 weken arbeidsongeschiktheid andere beoefenaars van gezondheidsberoepen betrekken bij de behandeling

Na 6 weken arbeidsongeschiktheid moet de behandelend arts de bevindingen van andere beoefenaars van gezondheidsberoepen toevoegen in het medisch dossier van de patiënt. Het gaat om het medisch dossier bestemd voor de adviserend arts van het ziekenfonds. Hij doet dat in geval hij de arbeidsongeschiktheidsperiode na 6 weken verlengt.

Bij KB moeten nog nadere regels bepaald worden.

1.4. Periode van invaliditeit: maximale voorschrijfperiode van 1 jaar

Binnenkort zal de behandelend arts de voorschrijfperiode van invaliditeit moeten beperken tot maximaal 1 jaar in de kennisgeving naar de adviserend arts van het ziekenfonds. Daarna zal hij de toestand van de patiënt moeten herevalueren en desgevallend telkens verlengen met een nieuw medisch attest.

Een KB zal de situaties bepalen waarin het niet vereist is om jaarlijks een medisch attest aan de adviserend arts te bezorgen.

1.5. Bedenking bij de wijzigingen aan de afwezigheidsattesten bestemd voor de adviserend arts

Of de bovenbeschreven nieuwe vereisten op vlak van het medische attest bestemd voor de adviserend arts ook zullen gelden ten aanzien van het medisch attest bestemd voor de werkgever, is nog onduidelijk. Op basis van de huidige ontwerptekst lijkt dit niet het geval.

Onrechtstreeks zal dit wel een invloed hebben. Het recht op ziekte-uitkeringen is er immers aan gekoppeld.

Bijkomend stelt zich de vraag op welke wijze een werkgever de gestelde vereisten kan nagaan.

2. Responsabilisering van de behandelend arts

De bevoegdheid van de Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle van het RIZIV (DGEC) wordt uitgebreid. De dienst is binnenkort bevoegd om de zorgverlener te controleren, die het medisch getuigschrift voorschrijft dat recht kan geven op ziekte-uitkeringen.

Via deze weg probeert men de kans op sancties voor zorgverleners die frauduleuze attesten voorschrijven of laten voorschrijven, te vergroten.

De maatregel is gericht op welwillendheidsattesten. Dit zijn attesten die de gerechtigde ten onrechte toegang tot sociale voordelen, zoals ziekte-uitkeringen, verlenen.

Bijvoorbeeld: een afwezigheidsattest afleveren zonder dat hiervoor een medische verantwoording is.

Voorschriften met abnormaal lange afwezigheidsperiodes zijn hier niet geviseerd.

Als er geen strafrechtelijke vervolging plaatsvindt, kan binnenkort via de DGEC een administratieve procedure lopen. Die kan leiden tot een administratieve geldboete per frauduleus getuigschrift voor de zorgverlener. De boete kan tot maximum 28.000 euro oplopen.

3. Versterking van de rol van de adviserend arts van het ziekenfonds

Voor elke persoon in invaliditeit moet de adviserend arts of zijn team een fysiek contact organiseren uiterlijk op 31 december 2029. Daarna moet er minstens om de 4 jaar een fysiek contact georganiseerd worden.

Een KB zal uitzonderingen voorzien voor personen met ernstige aandoeningen.

4. Stimulans voor de werkgever: stijging werkhervattings-premie naar 3.000 euro

Voor langdurig zieken die het werk progressief hervatten met toestemming van de adviserend arts van het ziekenfonds, kan de werkgever een werkhervattingspremie krijgen van 1.725 euro. Dit bedrag stijgt binnenkort naar 3.000 euro.

De stijging gaat in op 1 november 2026 in zoverre de periode waarvoor de erkenning van de adviserend arts geldt als de effectieve werkhervatting bij de werkgever ten vroegste vanaf die datum aanvangen.

De werkgever dient de aanvraag in bij het ziekenfonds van de werknemer via het online platform naar het Nationaal Intermutualistisch College ( https://rtwp.intermut.be/cin/rtwp).

5. Stimulans voor de werknemer: bedrag voucher TNW-fonds geïndexeerd

Zowel werknemers wiens arbeidsovereenkomst eenzijdig door de werkgever beëindigd werd wegens medische overmacht conform de wettelijke procedure, als werknemers of werkzoekenden in invaliditeit, kunnen een beroep doen op het TNW-fonds (Terug Naar Werk-fonds).

De betrokkene kan een aanvraag indienen bij het RIZIV om een unieke voucher met een maximale waarde van 1.800 euro te ontvangen. Hiermee kan begeleiding bij een dienstverlener erkend door het RIZIV, gefinancierd worden. Het gaat hierbij om gespecialiseerde coaching of loopbaanbegeleiding met het oog op sociaalprofessionele re-integratie.

Vanaf 1 november 2026 wordt het bedrag van 1.800 euro gekoppeld aan de spilindex. De aanpassing gebeurt overeenkomstig de wet van 2 augustus 1971.

6. Inwerkingtreding

De ontwerptekst voorziet dat de meeste maatregelen in werking treden vanaf 1 november 2026. De regels over de administratieve controle op frauduleuze attesten treden in werking 10 dagen na publicatie van de wettekst in het Staatsblad. Voor zij die vóór 1 november 2026 erkend zijn in invaliditeit, zullen de regels over de jaarlijkse evaluatie van de medische toestand progressief in werking treden (van 1 maart 2027 tot 1 februari 2028 in functie van de startdatum van de invaliditeit).

7. Wat zit nog in de pijplijn?

7.1. De fit note

Dit is een medisch attest waarin de behandelend arts niet enkel opschrijft dat iemand ziek is, maar ook aangeeft welke arbeidscapaciteit de patiënt wél nog heeft. Dergelijk attest is bestemd voor alle betrokken partijen in het re-integratieproces.

Een en ander hieromtrent moet nog verder uitgeklaard worden. De bedoeling is om progressieve werkhervatting aan te moedigen.

7.2. De versterkte solidariteitsbijdrage

Sinds 1 januari 2026 zijn werkgevers (vanaf 50 werknemers) een nieuwe bijdrage verschuldigd voor langdurig zieken, de solidariteitsbijdrage. Ze bedraagt 30% van de ziekte-uitkeringen die de werknemer ontvangt van het ziekenfonds tijdens de tweede en derde maand van de arbeidsongeschiktheid. De RSZ berekent en int de bijdrage via een debetbericht.

Binnenkort zal deze bijdrage versterkt worden. Ze zal ook verschuldigd zijn voor de vierde en vijfde maand van arbeidsongeschiktheid. De bedoeling is om het geïnde bedrag te herverdelen, in de vorm van een RSZ-vermindering, onder de werkgevers die onder het toepassingsgebied van de versterkte solidariteitsbijdrage vallen. Of de werkgever effectief de versterkte solidariteitsbijdrage verschuldigd is of niet, is niet relevant. Over dit laatste aspect zijn de sociale partners binnen de Nationale Arbeidsraad heel kritisch. Zodra we over een meer definitieve versie van de tekst beschikken, volgt een uitgebreide bespreking.

7.3. Aanpassingen op vlak van TNW-voucher van het Terug Naar Werk-fonds

We verwachten dat de werkgever in de mogelijkheid zal zijn om de TNW-voucher aan te vragen in naam en voor rekening van de werknemer.

Ook de doelgroep van TNW-voucher zal uitbreiden: vanaf minstens 6 maanden erkende arbeidsongeschiktheid zou de werknemer en werkzoekende de voucher kunnen aanvragen. We verwachten hieromtrent een KB.

7.4. Een proefproject preventief deeltijds werken (arbeidsparticipatietoeslag)

Er zal een proefproject starten (vermoedelijk in 2027) waarbij werknemers die dreigen uit te vallen, deeltijds kunnen blijven werken met een aanvullende uitkering voor de niet-gewerkte uren.

Het systeem van de arbeidsparticipatietoeslag (APT) vraagt niet eerst volledig uitvallen en dan re-integreren, maar focust op het behoud van de band met het werk zonder volledige uitval. De werknemer zou zijn arbeidstijd tijdelijk kunnen verminderen tot minimaal 60% van de normale tewerkstelling. Voor de niet-gewerkte uren ontvangt die werknemer een uitkering. De regeling zou maximaal 6 maanden lopen, met één mogelijke verlenging mits akkoord van de werkgever en de adviserend arts van het ziekenfonds.

Het proefproject zou voorlopig beperkt zijn tot werknemers met een degeneratieve of progressieve aandoening (zoals bijvoorbeeld multiple sclerose).

Bron: https://www.sd.be/ellawebsite